روزنه امید برای جهانی داد‌بنیاد

جایزه صلح نوبل امسال به خانم ناوانتم  پیلای، حقوقدان برجسته اهل آفریقای جنوبی، تعلق گرفت. خانم پیلای، از تبار تامیل، فعالیت حقوقی خود را در آفریقای جنوبی با دفاع از مخالفان تبعیض نژادی آغاز کرد. او بعدها قاضی دادگاه عالی آفریقای جنوبی، رئیس دادگاه بین المللی کیفری برای رواندا و قاضی دادگاه بین المللی کیفری شد و از سال ۲۰۰۸  تا ۲۰۱۴  کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد بود. ریاست کمیسیون مستقل تحقیق سازمان ملل درباره سرزمینهای فلسطین نیز از مسئولیتهای مهم او در سالهای اخیر بوده است، تحقیقی که از جمله به اعلام نسل کشی توسط اسرائیل در غزه انجامید. کمیته نوبل، جایزه امسال را به پاس تلاشهای او برای پیشبرد صلح و حقوق بین الملل اعطا کرد؛ تلاشی که "بر ضرورت پاسخگو کردن دولتها و رهبران سیاسی در برابر جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل کشی تأکید دارد".

اعطای جایزه صلح نوبل به خانم پیلای با واکنشهای متفاوتی روبه رو شده است. شمار بسیاری از دولتها و سازمانهای حقوق بشری از این تصمیم استقبال کردند و آن را نشانه ای از اهمیت عدالت بین المللی در شرایط کنونی دانستند. در مقابل دفتر نتانیاهو با انتشار بیانیه ای کمیته نوبل را متهم کرد که "قطب نمای اخلاقی خود را گم کرده" و جایزه را به زنی اعطا کرده که "فعالیت حرفه ای خود را بر ساختن و ترویج افتراهای خونین علیه تنها دولت یهودی جهان بنا کرده است". بیانیه همچنین اعضای کمیته نوبل را "گمراهانی" نامیده است که "از زنی تقدیر می کنند که شیطان سازی از یهودیان ..." را پیشه کرده است. ترامپ نیز دادگاه بین المللی کیفری را از این بابت که جایزه را به او نداده، مورد انتقاد قرار داد. در همان روز اعلام اهدای جایزه به خانم پیلای دولت آمریکا تحریمهای جدیدی را علیه دادگاه مذکور اعلام کرد، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز دادگاه را نهادی "سرکش" خواند و گفت آمریکا کارزار خود را برای برچیدن آن ادامه خواهد داد.

امروزه در صحنۀ جهانی موجبات بدبینی و ناامیدی کم نیستند: در چارچوب این نوشته باید بر تلاش برخی دولتها، و به نحوی شاخص آمریکا و اسرائیل، برای قرار دادن اراده سیاسی خود فراتر از قواعد مشترک و حاکمیت بیداد نام برد. در چنین جهانی، دفاع از حقوق بشر و حقوق بین الملل آسان نیست و چنان که می بینیم کسانی که برای اجرای این قواعد تلاش می کنند، خود هدف فشار و تحریم قرار می گیرند. با این حال روزنه های امید نیز وجود دارند. اعطای جایزه صلح نوبل به ناوی پیلای از زمره روزنه های امید به جهانی دادبنیان است.