در روزهایی که جامعهٔ هنری ایران در سوگ یکی از بزرگترین اسطورههای خود، بهرام بیضایی، نشسته است، نمیتوان از نقش و همراهی وفادار و تأثیرگذار مژده شمسایی سخن نگفت. او نه فقط همسر بیضایی، بلکه شریک خلاقیت، هممسیر اندیشه و یکی از ستونهای اصلی جهان نمایشی او بود. این پیوند که در سال ۱۳۷۱ شکل گرفت، صرفاً یک زندگی مشترک نبود؛ بلکه به همکاریای عمیق، ماندگار و تعیینکننده در تاریخ تئاتر و سینمای ایران انجامید .
مژده شمسایی، متولد ۳۰ خرداد ۱۳۴۷ در تهران، از اواخر دههٔ ۱۳۶۰ وارد عرصهٔ هنر شد. او فعالیت حرفهای خود را ابتدا بهعنوان چهرهپرداز در فیلمهایی چون شاید وقتی دیگر (۱۳۶۶) و پردهٔ آخر آغاز کرد و سپس در سال ۱۳۷۰ با ایفای نقش در فیلم مسافران، بازیگری را بهطور جدی پی گرفت. اما نقطهٔ عطف کارنامهٔ هنری او، حضور مستمر و درخشان در آثار بهرام بیضایی بود؛ حضوری که بهتدریج به یکی از ارکان زبان نمایشی او بدل شد .
از سگکشی (۱۳۷۹) ــ که برای شمسایی سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن را به همراه داشت ــ تا وقتی همه خوابیم (۱۳۸۷)، و از نمایشهای ماندگاری چون بانو آئویی، شب هزار و یکم و مجلس شبیه در ذکر مصائب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رخشید فرزین، تا آثار بزرگ دوران مهاجرت مانند طربنامه، گزارش ارداویراف و چهارراه در دانشگاه استنفورد، مژده شمسایی همواره یکی از حاملان اصلی جهان فکری و زیباییشناختی بیضایی بود .
مژده شمسایی صرفاً بازیگر نقشهای اصلی زن نبود؛ بلکه تجسم زنِ قدرتمند، جستجوگر و اندیشمند در منظومهٔ فکری بیضایی به شمار میرفت. شمسایی با تسلطی کمنظیر بر زبان آهنگین، دشوار و چندلایهٔ بیضایی، جان به شخصیتهایی میبخشید که نه تزیینی، بلکه پیش برندهٔ اندیشه و روایت بودند. حضور او در فرایند خلق بسیاری از آثار سه دههٔ اخیر بیضایی، نقشی تعیینکننده و انکارناپذیر داشت .
در سختترین سالها ــ از مواجههٔ مداوم با سانسور در ایران تا سالهای تبعید و دوری از وطن در آمریکا - مژده شمسایی نهتنها همراهی وفادار، بلکه پشتوانهای فکری و هنری برای بیضایی بود. همراهیای که استمرار خلاقیت او را ممکن ساخت و اجازه نداد پروژهٔ فکریاش از حرکت بازبماند .
نقش مژده شمسایی در کارنامهٔ بهرام بیضایی را نه میتوان نادیده گرفت و نه به حاشیه راند. او فراتر از یک همسر، شریک هنری واقعی بود؛ هنرمندی که به بسیاری از ماندگارترین شخصیتهای زن در سینما و تئاتر معاصر ایران جان بخشید. در این روزهای اندوه، یاد و نام مژده شمسایی بهعنوان همراهی وفادار و هنرمندی برجسته، بخشی جداییناپذیر از میراث بهرام بیضایی است؛ میراثی زنده و ماندگار که همچنان الهامبخش خواهد ماند .
دسامبر ۲۰۲۵
افزودن دیدگاه جدید