منبع: بنیاد خبر هلند، ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶
توضیح "به پیش": روز گذشته ترامپ تفاهمنامۀ صلح ایران و امریکا را در نشست گروه ۷ (G7) امضا کرد. مطلب زیر برگرفته از سایت بنیاد خبر هلند است. "به پیش" به ترجمۀ آن مبادرت کرد، زیرا ارزیابی ارائه شده در آن ارزیابی تقریباً تمامی رسانه های خارج از کشور از تفاهمنامۀ مذکور است.
پس از هفتهها گمانهزنی و انتشار گزارشهای متناقض، سرانجام دیروز تفاهمنامۀ میان ایران و آمریکا منتشر شد. اگرچه این تفاهمنامۀ چهاردهبندی هنوز پرسشهای فراوانی درباره نحوه اجرای دقیق آن برمیانگیزد، اما تحلیلگران از هماکنون در یک مورد به روشنی اتفاق نظر دارند: آمریکا در این توافق دست پایین را دارد.
عبدُو بوزردا، کارشناس خاورمیانه، این توافق را "راه خروجی اضطراری" برای آمریکا میداند. کاسپر توماس، تحلیلگر مسائل آمریکا، با استفاده از استعارهای از جام جهانی فوتبال، این طرح را به "وقفه برای نوشیدن آب در یک مسابقه فوتبال" تشبیه میکند. هر دوی آنها معتقدند متن کمرمقی، که طی روزهای گذشته بخشهایی از آن فاش شده بود و شامگاه گذشته توسط دونالد ترامپ در نشست گروه هفت (G7) امضا شد، هیچ تضمینی برای برقراری صلحی پایدار فراهم نمیکند.
این تفاهمنامه راهی برای خروج از جنگی است که هم به دو کشور و هم به رهبران آنها آسیب فراوانی وارد کرده است. بوزردا میگوید: "ایران از نظر اقتصادی پیش از این هم در شرایط بسیار دشواری قرار داشت. بخش مهمی از رهبری نظام از میان رفته است. هیچکس پنهان نمیکند که این جنگ هزینههای سنگینی به ایران تحمیل کرده است".
به گفته این تحلیلگر، در آمریکا نیز درد مشابهی احساس میشود، حتی توسط خود رئیسجمهور. او می گوید: "ترامپ با این جنگ اعتبار خود را نابود کرده و اقتصاد جهانی را به لبه پرتگاه کشانده است. او نیز دریافته که این پیروزی با ابزار نظامی ممکن نیست و صرفاً هزینههای هنگفتی به همراه دارد".
در این تفاهمنامۀ چهاردهبندی آمده است که جنگ در تمامی جبههها ــ از جمله در لبنان ــ پایان خواهد یافت و طی شصت روز آینده مذاکرات برای یک توافق صلح نهایی ادامه پیدا میکند. انتظار میرود آمریکا و ایران نیز به سرعت محاصرههای دریایی خود در اطراف تنگه هرمز را متوقف کنند.
از دیگر بندهای توافقنامه
آمریکا در تدوین برنامهای برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران با صندوقی به ارزش ۳۰۰ میلیارد دلار مشارکت خواهد کرد؛
ایران از کاهش تحریمها بهرهمند خواهد شد؛ هم در زمینه تحریمهای آمریکا و هم در ارتباط با محدودیتهای مربوط به آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)؛
ایران میتواند صادرات نفت خود را از سرگیرد؛
ایران متعهد میشود هرگز سلاح هستهای تولید نکند. درباره برنامه هستهای ایران ــ که یکی از حساسترین موضوعات برای ترامپ است ــ در شصت روز آینده مذاکرات بیشتری انجام خواهد شد.
توماس تأکید میکند که این طرح سازهای است "که در بسیاری از نقاط هنوز ممکن است فرو بریزد". به گفته او، خود ترامپ نیز این احتمال را منتفی نمیداند.
رئیسجمهور آمریکا دیروز گفت: "این توافق نهایی نیست؛ یک تفاهم است. اگر راضی نباشم، اگر ایرانیها رفتار مناسبی نداشته باشند، دوباره بر سرشان بمب میریزیم".
به گفته توماس، معنای این سخن آن است که قواعد بازی مشخص شدهاند، اما بازی هنوز آغاز نشده است: "این یک توافق نهایی نیست. بدون تردید در ماههای آینده بارها و بارها به این موضوع بازخواهیم گشت".
ایران به همۀ خواستههایش رسیده است
به اعتقاد هر دو کارشناس، آنچه در هر حال روشن است این است که ترامپ برای دستیابی به این توافق ناچار شده امتیازات زیادی بدهد.
بوزردا میگوید: "کمابیش احساس میشود که قدرتمندترین کشور جهان در برابر ایرانیها تسلیم شده است".
به باور او، ایران تقریباً به تمامی مطالباتی که طی ماههای گذشته مطرح کرده بود دست یافته است. او از جمله به ازسرگیری صادرات نفت اشاره میکند: "ایران حتی میتواند بیشتر از پیش از جنگ نفت صادر کند. همچنین قادر خواهد بود نفت خود را با قیمت بهتری بفروشد، زیرا دیگر مجبور نیست آن را مخفیانه و با تخفیفهای سنگین عرضه کند".
۳۰۰ میلیارد دلار برای ایران
یکی دیگر از امتیازهای مهم برای ایران، ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی است. هنوز مشخص نیست این صدها میلیارد دلار دقیقاً از کجا تأمین خواهد شد.
توماس میگوید: "این توافق پایۀ اقتصادی مستحکمتری برای حکومت ایران ایجاد میکند؛ آن هم تا حدی با تأمین مالی آمریکا. آمریکاییها عملاً به استحکام بیشتر حکومت ایران کمک میکنند".
البته جی دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده است که "حتی یک سنت آمریکا به ایران پرداخت نخواهد شد".
این تحلیلگر یادآور میشود که ترامپ توافق هستهای دولت اوباما را پاره کرد، زیرا معتقد بود آن توافق بیش از حد به نفع ایران است. او میگوید: "در آن توافق حدود ۱٫۷ میلیارد دلار به ایران تعلق میگرفت. حالا ناگهان صحبت از ۳۰۰ میلیارد دلار است".
رهبران جهان عمدتاً از این طرح استقبال کردهاند و بهویژه به تعهد ایران مبنی بر تولید نکردن سلاح هستهای اشاره کردهاند. اما توماس میگوید: "در واقع پیش از آن که ترامپ توافق هستهای ایران را لغو کند، تقریباً در همین وضعیت قرار داشتیم". و در پایان نتیجه میگیرد: بنابراین در عمل، ترامپ برای خاموش کردن آتشی مورد ستایش قرار میگیرد که خودش آن را برافروخت".
افزودن دیدگاه جدید