چهار سال از آغاز جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» میگذرد؛ جنبشی که با قتل حکومتی ژینا (مهسا) امینی جرقه خورد، اما به سرعت به جنبشی فراگیر برای آزادی، برابری، کرامت انسانی و نفی همه اشکال ستم و تبعیض تبدیل شد. این جنبش نه یک رویداد گذرا، بلکه نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران و آغاز شکلگیری گفتمانی نوین بود که همچنان در زندگی، اندیشه و مبارزات مردم ایران جاری است.
یکی از مهمترین دستاوردهای «زن، زندگی، آزادی» شکلگیری و گسترش فرهنگی نو بود؛ فرهنگی که در برابر مفاهیمی چون مالکیت بر زنان، کنترل بدن و زندگی آنان، تبعیض جنسیتی، خشونت و حذف، ارزشهایی چون آزادی، برابری، حق انتخاب، تنوع، مدارا و احترام به کرامت انسان را قرار داد. این گفتمان تازه، مرزهای مبارزه برای حقوق زنان را فراتر برد و به زبان مشترک بخشهای گستردهای از جامعه برای مطالبه آزادی و عدالت تبدیل شد.
جنبش «زن، زندگی، آزادی» با قرار دادن زن در مرکز تحول اجتماعی، یکی از عمیقترین بنیانهای فرهنگ استبدادی و مردسالار را به چالش کشید و نشان داد که آزادی زنان نه مسئلهای فرعی، بلکه معیاری برای سنجش میزان آزادی و دموکراسی در کل جامعه است.
تجربه جوامع مختلف نشان داده است که جنگ و بحرانهای گسترده اجتماعی اغلب به افزایش خشونتهای مبتنی بر جنسیت، خشونتهای خانوادگی و زنکشی منجر میشود. آنچه در ماههای گذشته شاهد آن بودهایم نیز زنگ خطری جدی درباره تشدید خشونت علیه زنان، از جمله قتلهای ناموسی، در بستر ناامنی، فقر و فروپاشی حمایتهای اجتماعی است.
از نگاه کمپین توقف قتلهای ناموسی، مبارزه با قتلهای ناموسی تنها مبارزهای علیه یک جنایت مشخص نیست؛ بلکه بخشی از مبارزهای گستردهتر برای تغییر فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است. قتلهای ناموسی محصول همان نگرشی هستند که زن را ملک خانواده، مرد یا جامعه میداند و حق انتخاب و حق زندگی او را انکار میکند. جنبش «زن، زندگی، آزادی» با به چالش کشیدن همین نگرش، یکی از مهمترین بسترهای فرهنگی و فکری مقابله با قتلهای ناموسی و دیگر اشکال خشونت علیه زنان را فراهم کرده است.
ما بر این باوریم که راه دستیابی به جامعهای دموکراتیک، عادلانه و مبتنی بر حقوق بشر از تداوم و تعمیق ارزشهایی میگذرد که در «زن، زندگی، آزادی» متبلور شد؛ ارزشهایی چون برابری زن و مرد، احترام به تنوع، نفی هرگونه تبعیض، دفاع از حق انتخاب، پذیرش تکثر و حل اختلافها از طریق گفتوگو و مشارکت دموکراتیک. هر پروژه سیاسی که این اصول را نادیده بگیرد یا آزادی زنان را به حاشیه براند، نمیتواند آیندهای آزاد و دموکراتیک برای ایران رقم بزند.
در چهارمین سالگرد این جنبش، یاد و نام همه جانباختگان راه آزادی را گرامی میداریم و بر ادامه راهی تأکید میکنیم که میلیونها زن و مرد در ایران با شجاعت و امید گشودند. «زن، زندگی، آزادی» نه فقط یادآور یک خیزش بزرگ، بلکه افقی برای آینده ایران است؛ افقی که در آن هیچکس به دلیل جنسیت، عقیده، هویت، قومیت یا سبک زندگی خود مورد تبعیض و خشونت قرار نگیرد و هیچ زنی قربانی ناموس، غیرت، تبعیض یا سرکوب نشود.
زن، زندگی، آزادی
کمپین توقف قتلهای ناموسی
چاپ
افزودن دیدگاه جدید