گزارش کنگرۀ فوق العادۀ حزب چپ ایران

کنگرۀ فوق العادۀ حزب چپ ایران در روزهای ۲۲ و ۲۳ فروردینماه ۱۴۰۵ (برابر ۱۱ و ۱۲ آوریل ۲۰۲۶) برگزار شد. این گردهمایی با هدف سیاستگذاری نسبت به اوضاع جدید کشور، که پس از سرکوب خونبار مردم در روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه سال گذشته توسط جمهوری اسلامی و متعاقب آن تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به میهن ما شکل گرفته است، تشکیل شد. همچنین، تغییر ساختار حزب به نحوی که امکان مشارکت گسترده تر اعضا در فرآیند تصمیمگیری را تقویت کند، از زمره موضوعات در دستور کار کنگره بود.

به دلیل ضرورت برگزاری کنگره در اسرع وقت، و در نتیجه فرصت کوتاه میان تصمیم به برگزاری و تحقق آن، اولاً کنگره به صورت ترکیبی (هیبرید) حضوری و مجازی برگزار شد تا امکان مشارکت اعضای حزب در تصمیمگیریهای آن ممکن باشد و ثانیاً، برخلاف آنچه مرسوم حزب است، حضور در کنگره را به اعضای آن محدود کرد و نمایندگان احزاب و کسانی از دوستان و نزدیکان حزب به حضور در کنگره دعوت نشدند.

کنگره پس از احراز رسمیت و استقرار هیئت رئیسه، که پیشتر از طریق مجازی انتخاب شده بود، کار خود را با اعلام یک دقیقه سکوت به یاد رفیقان، دوستان و چهره های جامعۀ فرهنگ و هنر ایران که با آثار و اندیشه هایشان برای آزادی و دموکراسی راه می گشودند و پس از کنگرۀ چهارم حزب دیگر در میان ما نیستند، و همچنین گرامیداشت یاد قربانیان بیگناه کشتار دی ماه و تجاوز آمریکا و اسرائیل، آغاز کرد.

در بخش مقدماتی دستور، بر اعتبار آیین نامۀ کنگره تأکید شد، ترتیب و زمانبندی موضوعات دستور با تغییراتی در اولویتها به تصویب رسید، و توضیحاتی پیرامون تقسیم کار درون هیئت رئیسه و شیوۀ کار آن، و مقررات محل برگزاری به اطلاع نمایندگان رسانده شد. موضوعات اصلی در دستور کنگره عبارت بودند از: تصویب سند سیاسی، تصویب طرح تغییر ساختار، و رسیدگی به پیام های کنگره.

با توجه به حجم و تنوع مباحث، گزارش حاضر از این پس نه به صورت کرونولوژیک، بلکه به صورت موضوعی و در سه موضوع اصلی دستور کنگره نگاشته می شود.

رسیدگی به طرحهای سیاسی

شورای مرکزی حزب در بهمن ماه سال گذشته تصمیم به برگزاری کنگرۀ فوق العاده گرفت و تاریخ آن را روزهای شنبه و یکشنبه ۲۲ و ۲۳ فروردین تعیین کرد. جهت تدوین سند سیاسی، کمیسیونی متشکل از ۹ تن از اعضای حزب تشکیل شد که ماحصل کار فشرده و سنگین آن، ارائه یک طرح توسط اکثریت و طرحی دیگر توسط اقلیت کمیسیون بود. افزون بر این، سه تن از اعضای حزب طرحهای مستقلی را پیشنهاد داده بودند که به دلیل عدم پذیرش در کمیسیون مذکور، مستقیماً به کنگره ارائه شدند.

روند بررسی موضوع با ارائه توضیحات ناظر بر جنبه های حقوقی و روندی هر طرح، پرسشهای حاضران و پاسخگویی صاحبان طرحها آغاز شد و با بحث موافق و مخالف پیرامون محتوای طرحها ادامه یافت.

اگرچه طرح های مذکور کوشیده بودند تحولات اخیر را تا حد امکان بازتاب دهند، اما دینامیسم شتابان رویدادها و این واقعیت که کنگره پس از جنگ ۴۰ روزه و توافق بر سر آتش بس دوهفته ای، همزمان با مذاکرات پاکستان برگزار می شد، برای کنگره آشکار می ساخت که این دینامیسم نیازمند مکث تحلیلی بیشتری بر اوضاع جاری است. ازاینرو، پیش از انتخاب سند مبنا، زمان قابل توجهی به اظهارنظرهای عمومی اختصاص یافت، تا نمایندگان به طور مشخص بر وضعیت لحظه و استنتاجات ممکن سیاستگذارانه متمرکز شوند و کمیسیونی که می بایست برای نهایی کردن سند سیاسی انتخاب شود، از این نظرات بهره گیرد.

سپس جهت انتخاب سند مبنا، رأیگیری شد. در نتیجه طرح اکثریت کمیسیون تحت عنوان قطعنامۀ سیاسی برای ارائه به کنگرۀ فوق‌العاده با احراز اکثریت نسبی ۴۳ درصد آرا، به عنوان سند مبنا انتخاب گردید. برای دیدن سند لینک https://www.bepish.org/fa/node/13744 را فعال کنید.

نتایج رأیگیری برای سایر طرحها به قرار زیر است.

• طرح علی پورنقوی تحت عنوان ﭘﯿﺶ ﻧﻮﯾﺲ ﻗﻄﻌﻨﺎﻣﮥ پیشنهادی: ۳۲ درصد

https://bepish.org/fa/node/13834

• طرح اقلیت کمیسیون تحت عنوان سند سیاسی پیشنهادی گرایش چپ به کنگره فوق‌العاده حزب چپ ایران: ۲۶ درصد 

https://www.bepish.org/fa/node/13743

• طرح نادر عصاره تحت عنوان قطعنامه پیرامون راهبرد «رژیم‌چینج» با قوه جنگ و تجاوز »: ۱۵ درصد

 https://www.bepish.org/fa/node/13765

• طرح علی کارون تحت عنوان طرح پیشنویس سند خط مشی و راهبرد سیاسی جهت ارائه به کنگره فوق‌العاده حزب چپ ایران: ۱۱ درصد

https://www.bepish.org/fa/node/13741

(لازم به ذکر است که به دلیل امکان رأی مثبت به بیش از یک طرح، مجموع درصدها از ۱۰۰ فراتر رفته است).

آخرین گام در این بخش، انتخاب کمیسیون سیاسی کنگره بود. از میان 8 نامزد، 7 نفر به عنوان اعضای آن برگزیده شدند. این کمیسیون مأموریت نهایی کردن متن سند سیاسی را بر عهده دارد. نتیجه کار آن به حزب ارائه خواهد شد تا پس از بررسی پیشنهادهای جزئی، که مورد توافق کمیسیون نبوده اند، به تصویب نهائی برسد.

رسیدگی به طرحهای ناظر بر تغییر ساختار حزب

موضوع بازنگری در ساختار حزب، با هدف افزایش مشارکت اعضا در تصمیمگیریهای کلان، از پیش از کنگرۀ چهارم نیز مطرح بود و مباحث آن در گزارش کنگرۀ پیشین نیز منعکس اند. در آن کنگره پیشنهادی مطرح شد که مبتنی بر همین ایده، اقدام پایه ای آن نشاندن مجمع عمومی حزب به جای شورای مرکزی بود، که می بایست به عنوان یک تجربه و آزمون تا کنگرۀ پنجم، جاری باشد. این پیشنهاد اگرچه از آرای بالائی برخوردار شد، اما به حدنصاب لازم نرسید و به شورای منتخب کنگرۀ چهارم سپرده شد تا با رفع ابهامات و تکمیل و تدقیق آن، به کنگرۀ پنجم ارائه شود. هیئت سیاسی-اجرایی دورۀ چهارم و شماری از اعضای حزب بر تسریع این فرآیند تأکید کردند و خواستار برگزاری کنگرۀ فوق العاده ای برای رسیدگی به آن شدند. شورای مرکزی دورۀ چهارم پیشنهاد را به یک کمیسیون ویژه محول کرد. ماحصل کار کمیسیون ساختار ارائه دو طرح مجزا بود. این دو طرح اگرچه در ایده مرکزی (تقویت مشارکت اعضا) اشتراک داشتند، اما در ابعاد تشکیلاتی و اجرایی واجد تفاوتهایی بودند.

در کنگرۀ فوق العاده، پس از ارائه توضیحات توسط طراحان، دو نوبت مجزا بحث موافق و مخالف و رأی گیری برای انتخاب طرح مبنا، هیچ یک از دو طرح موفق به کسب رأی لازم نشد. ازاینرو هیئت رئیسه اقدام به دریافت مجدد پیشنهاد کرد، که بخش قابل توجهی از آنها بر لزوم تلفیق و توافق دو طرح تأکید داشت. سرانجام طرح واحدی تدوین شد که با حفظ ایده و اقدام پایه ای مذکور، یعنی نشاندن مجمع عمومی به جای شورای مرکزی، با احراز 72 درصد آرا به تصویب رسید. در ساختار جدید مجمع عمومی دارای وظایف و اختیاراتی است منطبق بر وظایف و اختیارات شورای مرکزی، چنان که در اساسنامه آمده اند. این ساختار جدید تا کنگرۀ پنجم حزب به صورت آزمایشی اجرا خواهد شد و پس از آن، با ارزیابی از نتایج آن، یا دائمی یا ملغی خواهد شد.

با تصویب طرح تغییر ساختار، انتخاب مجدد هیئت سیاسی-اجرایی، که مبتنی بر ساختار جدید، شامل 9 عضو خواهد بود، ضرورت یافت. بر این اساس، هیئت رئیسه کنگره مأمور به برگزاری این انتخابات در روزهای آتی شد. همچنین، طی قراری هیئت سیاسی-اجرایی منتخب موظف است  تغییرات ساختاری را به طور فعال پیگیری، ارزیابی و در صورت مثبت بودن نتایج، پیامدهای اساسنامه ای آن را به کنگرۀ پنجم حزب ارائه دهد.

تأیید پیامهای کنگره

در جریان تدارک کنگره، پیش نویس پیامهایی خطاب به مردم ایران، کارگران و تهیدستان کشور، زندانیان سیاسی و جان باختگان راه آزادی، و همچنین فعالان و ساکنان مناطق ملی-قومی آماده شده بودند. کنگره با تأیید کلیات این پیامها و ایجاد فرصت برای آن که اعضا نکات و دیدگاه های تکمیلی خود را با کمیسیون سیاسی منتخب در میان بگذارند، اختیار انتشار نهایی پیامها را به این کمیسیون سپرد.

همان گونه که اشاره شد، برگزاری کنگره هم زمان با مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام آباد پاکستان بود. کنگره با دقت و علاقه روند این مذاکرات را پی گرفت و با توجه به اهمیت راهبردی آن و همچنین توقف بی نتیجۀ اش، با صدور اعلامیه ای موضع کنگره را در این باره اعلام کرد. اعلامیه در این فاصله انتشار یافته است:

https://www.bepish.org/fa/node/13817

بعدازظهر روز یکشنبه ۲۳ فروردین هیئت رئیسۀ کنگره با قدردانی از زحمات ستاد برگزاری کنگره، منشی ها و کمیسیونهائی که با کار سنگین و فشرده برگزاری آن را ممکن ساختند، پایان کار کنگرۀ حضوری را اعلام کرد.

هیئت رئیسه کنگرۀ فوق العاده

۲۷ فروردین ۱۴۰۵ برابر ۱۶ آوریل ۲۰۲۶