Oktober 2026

اگر بخواهم پیروز را با یک کلمه توصیف کنم، شاید آن کلمه «زندگی» باشد، نه فقط به معنای زنده بودن، بلکه به معنای زندگی کردن. او بلد بود از بودن، چیزی بیشتر از گذراندن روزها بسازد. بلد بود یک جمع ساده را به خاطره تبدیل کند، یک گفت‌وگوی معمولی را به شبی فراموش‌نشدنی بدل کند و میان آدم‌ها پلی از صمیمیت بسازد. هنوز می‌توانیم او را به یاد بیاوریم که در جمع دوستان، با همان لبخند آشنا، گفت‌وگو را گرم می‌کرد؛ گاهی موسیقی‌ای را انتخاب می‌کرد که همه با آن خاطره داشتند و گاهی با یک شوخی ساده، خنده را به جمعی می‌آورد که لحظاتی پیش ساکت و سنگین بود.

به نظر من، آقای فانی با برجسته کردن مثال‌هایی که زیدآبادی برای توضیح سخنان خود آورده، بحث را بیش از اندازه به دوگانه «مقاومت یا تسلیم» محدود کرده است. در نتیجه، مسئله مهم‌تر سخنان زیدآبادی، یعنی امکان وقوع یک موقعیت تراژیک، نحوه شکل‌گیری این موقعیت در نسبت میان قدرت و جامعه، ظرفیت تصمیم‌گیری ساختار سیاسی در آن شرایط و نسبت جامعه با تصمیمی که در چنین موقعیتی گرفته می‌شود، به حاشیه رفته است.

اگرچه بحران مسکن ریشه‌ای طولانی دارد، اما موج کنونی اعتراضات پس از تخلیه اجباری ماری‌کارمن (ماریا دل کارمن اباسکال)، پیرزن ۸۷ ساله در مادرید آغاز شد. او که بیش از ۷۰ سال در آپارتمان خود در محله «رتیرو» زندگی می‌کرد، به دلیل افزایش بیش از حد  اجاره‌بها توسط یک شرکت سرمایه‌گذار، با حکم تخلیه مواجه و با برانکارد از خانه‌اش خارج شد. انتشار تصاویر این تخلیه در اواخر سپتامبر ۲۰۲۶، خشم عمومی عظیمی را برانگیخت و هزاران نفر را در شهرهایی چون مادرید، بارسلونا، سویل و والنسیا به خیابان‌ها کشاند.

روز پنج‌شنبه ۱ اکتبر جنبش به اوج خودش رسید و ۱۰۲۷ دبیرستان  به آن پیوسته و از این میان ۲۲۲ دبیرستان  کاملاً تعطیل شده است. در مواردی دانش آموزان با آمدن به خیابان و آتش زدن سطل‌های زباله  خشم و اعتراض خود را  نشان داده و با دخالت پلیس و پرتاب گاز اشک آور و درگیری با دانش آموزان چندین دانش آموز زخمی و  روانه بیمارستان‌ها شده و همچنین نزدیک به ۲۰۰۰ نفر از  دانش آموزان (که سن آنها بین ۱۴ تا ۱۸ سال می‌باشد) توسط پلیس  دستگیر و روانه  زندان‌ها شده‌اند.

اینکه چه چیزی مصداق «انجام‌دادن کارِ اندیشیدن» باشد، بسته به موقعیت فرق می‌کند. استفاده از هوش مصنوعی برای ترجمه‌ی یک سند ممکن است کاملاً با کار علمی سازگار باشد؛ اما در کلاس زبان، جای همان فرایند فکری‌ای را می‌گیرد که قرار است ارزیابی شود. چنین نظامی، هر شکلی که داشته باشد، نمی‌تواند بر مراقبت و کنترل دائمی تکیه کند؛ همان‌طور که نظام بهداشت عمومی تک‌تک لیوان‌های آب را بازرسی نمی‌کند یا در هر آشپزخانه بازرسی نمی‌گمارد. زیرساخت خوب جلب توجه نمی‌کند. وقتی درست کار می‌کند، به پس‌زمینه می‌رود تا بتوانید بر آنچه مهم است تمرکز کنید.

چهل و شش کشور جهان با ارائۀ بیانیه‌ای مشترک به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، ادامه اعدام‌ها و افزایش موارد صدور و اجرای این مجازات در ایران را محکوم کردند. مای ساتو، گزارشگر ویژۀ سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، ضمن استقبال از این بیانیۀ مشترک، گفت: «نیاز به تعلیق اجرای احکام اعدام، تا زمان توقف کامل آنها، هیچوقت مثل حالا حیاتی نبوده است». بیش از دو ماه پیش هم، کمیتۀ مستقل حقیقت‌یاب سازمان ملل متحد به مدیریت سارا حسین، از مسئولان ایران خواسته بود که بلافاصله همۀ اعدام‌ها، از جمله اعدام بازداشتی‌های اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ را متوقف کرده و روندی را برای حرکت به‌سوی توقف کامل اجرای حکم اعدام، آغاز کند. این اعتراضات و خواسته‌های بین‌المللی در حالی تکرار می‌شوند که طی ۹ ماه گذشته، جمهوری اسلامی دست‌کم ۵۹۰ تن، از جمله ۲۲ زن را اعدام کرده است.

کلمات می‌توانند دیوار بکشند؛ می‌توانند انسانی را تحقیر کنند، گروهی را بی‌ارزش جلوه دهند و دیگری را از دایره «ما» بیرون برانند. وقتی انسان‌ها را با یک برچسب منفی خلاصه می‌کنیم، دیگر فردی با شخصیت، تجربه، دلایل و احساسات متفاوت نمی‌بینیم؛ بلکه با تصویری ساده‌شده و تحقیرآمیز از او روبه‌رو می‌شویم. در چنین شرایطی، فاصله میان خشونت کلامی و خشونت رفتاری می‌تواند کوتاه‌تر شود.

سرنوشت آینده روسیه ناروشن است. آنچه روشن است، این است که هیچ کشوری نمی‌تواند با اقتصاد نئولیبرالیستی سرمایه‌داری، سیاست خارجی ضدامپریالیستی پایدار و همیشگی داشته باشد و در برابر امپریالیسم پایدار و استوار سالیان دراز ایستادگی کند. روسیه یا باید راه اقتصادی خود را با ملی‌سازی، برنامه‌ریزی دولتی و عدالت اجتماعی دگرگون کند، یا در تضاد ساختاری خود فرو خواهد پاشید. انتخابات ۲۰۲۶ این تضاد را حل نکرد، بلکه آشکارتر ساخت.

پیش بینی نمی شود کە استعفاهای اعتراضی معلمان بتواند بە چنان حرکتی فراگیر تبدیل شود کە رویکرد دولت نسبت بە معلمان را تغییر دهد. حکومت هم بدش نمی آید کە معلمان مستعفی را کە جز عناصر پیشروتر در درون جنبش معلمان هستند کە هموارە در جستجوی راهکار های موثر برای بهتر شدن حق و حقوق خود و وضعیت آموزش و پرورش بودەاند، بە این بهانە تصفیە کند.