کارگری

یک اقتصاد فراگیر سبز بر اشتراک و گردش در مصرف، همکاری، همبستگی، انعطاف پذیری، فرصت سازی و وابستگی درونی عناصر استوار است. اصول طراحی یک اقتصاد فراگیر سبز به عناصر اجتماعی-زیست محیطی و گذار در سپهر گسترده اقتصاد پاسخگو خواهد بود. این اصول بر اصلاحات اقتصادی و مالی، تغییرات در قوانین مدون، نوآوری تکنولوژیک و تغییرات در اعطای وام و ایجاد مؤسسات توانمند و به ویژه اهمیت دادن به تأمین حمایت های اجتماعی و بر پایه منابع زیست محیطی تأکید دارند و بر موارد زیر استوار هستند.

تا اینجا من ۶ شکل اصلی از مناسبات کار را در تاریخ تمدن بشری تشخیص داده و جای هر کدام را در این تاریخ شناسايی کرده ام. اکنون سؤال این است: این مناسبات چگونه تغییر و تحول یافته اند؟ در بخش بعدی این نوشته خواهم کوشید ظهور این اشکال را در بخشهای مختلف دنیا در خلال ۴ تا ۵ قرن آخر ترسیم کنم.

چرا این همە بیکار باید در کشور وجود داشتە باشد؟ چرا این همە زن و مرد تحصیل کردە بایستی دستفروشی کنند؟ اینها سوالهایی هستند کە دولتمردان حاضر بە پاسخ دادن بە آنها نیستند و پاسخ های درستی هم برایشان مطمینا ندارند. هر وقت بحث افزایش دستمزد و حقوق بازنشستگی، همسان سازی حقوق و پرداخت حقوق بیکاری پیش می آید قضیە حاد و فشار بە دولت در ارتباط با آنها بالا می گیرد، وعدە بستە های کمکی برای تعدیل فشارها هم بە میان می آید!

معلمان ایران در بیانیە کە در ٢١ بهمن منتشر نمود نسبت بە طرح افزایش دستمزد سال آیندە معلمان اعتراض نمود و خواهان افزایش واقعی دستمزد معلمان شدە است. در قسمتی از این بیانیە کە در خبرگزاری "ایلنا" منتشر شد، این سازمان در بارە علل مخالفت خود با طرح مذکور گفتە شدە: "معلمان مدت‌هاست در پی ارتقای سطح معیشت و دریافتی‌های خود هستند که نتیجه‌ای نداشته است. همیشه حرف معترضان، اجرای عدالت در پرداخت‌ها و همسان‌سازی با سایر نهادها و دستگاه‌ها بوده است اما هیچگاه این مطالبه قانونی به‌طور کامل اجرا نشده است

خواست دادن حق رای بە زنان برای نخستین بار توسط سازمان های چپ و اتحادیە های کارگری کە مدتی بعد از تشکیل احزاب چپ بوجود آمدند در آغاز نیز توسط همین جریانات درخواست و در برنامە ها و قطعنامە های آنها گنجاندە شد. بە یقین بواسطە تلاشهای همین احزاب و سندیکاها بود کە زنان ایران سریع تر از خواهران شان در کشورهای منطقە پیشرفت کردند

از«جنگجویان خط مقدم» مبارزه با کرونا، که توسط مردم این روزها قهرمان تلقی می‌شوند گفتیم. به لیست این قهرمانان باید این مشاغل را نیز افزود: بهیارها و بهورزها، پرسنل داروخانه، راننده‌ی آمبولانس، منشی بخش، رادیولوژیست، تکنسین آزمایشگاه، نیروهای خدماتی بیمارستان، بیماربرها، کارکنان آشپزخانه‌ی بیمارستان، پرسنل سردخانه، و هر شغلی که نسبتی با نظام سلامت دارد، اما تشکل و سندیکا ندارد. ماه‌ها حقوق معوقه دارند، شرکتی هستند و امنیت شغلی ندارند.

تأثیر مختلط کاهش قیمت سوخت انرژی های تجدیدپذیر و نوآوری در تکنولوژی های سبز زمینه عرضه انرژی را تغییر داده است. در سراسر جهان انرژی تجدیدپذیر، مشخصاً باد، خورشیدی، بیولوژیک و حرارت زمین، کاملاً از نظر هزینه تولید قابل مقایسه با انرژی های فسیلی و در بسیاری جهات ارزان تر هستند. در استرالیا چهارمین کشور جهان از نظر معادن ذغال سنگ، در 2013 تولید انرژی از منابع باد در سواحل دریایی 14% ارزان تر از انرژی ذغال سنگ و 18% ارزانتر از گاز طبیعی شده است.

اگر شکل گیری دولتها با استخدام سربازان و تأمین غذا، سرپناه و دیگر نیازهای اساسی آنان آغاز شده باشد، این هنوز به معنای وجود یک بازار کار نیست. برای آن که یک بازار کار واقعی ظهور کند، کارفرمایان (استخدام کنندگان) متعدد لازم اند؛ یعنی عده ای که در پی جلب کارگری مزدی اند و به هر معنا قرارداد استخدامی را با آنان عقد می کنند. به عبارت دیگر، کارگران مزدی در یک بازار کار قادر اند از بین کارفرمایان مختلف دست به انتخاب بزنند و بر سر دستمزدشان چانه بزنند.

زنان ایرانی در صف مقدم مبارزه با استبداد برای کسب آزادی های سياسی، اجتماعی و برابر حقوقی ايستاده اند. اين حضور برای نيروهای تحول طلب اميد و الهام بخش است و برای تاريک انديشان در حکومت جمهوری اسلامی چالش برانگيز و غير قابل تحمل. آن ها برای خاموش کردن اعتراضات زنان به وسایل مختلف متوسل می شوند. جنبش زنان در بیش از دو دهه گذشته نشان داده است که به‌عنوان یکی از نمادهای مبارزه برای آزادی، حقوق برابر شهروندی و تبعیض ستیز می باشد.

اکنون زمان آن رسیدە کە بیکاران با تشکیل اتحادیە های بیکاران خود را متشکل کنند و با شعار کار یا حقوق بیکاری بە مبارزە با عوامل گرسنگی خود و خانوادە هایشان برخیزند. اگر اتحادیە سراسری نیرومندی متشکل از بیکاران تشکیل شود در آن صورت دولت مجبور می شود بە خواستە های بیکاران توجە نشان دهد و یا بودجە لازم برای پرداخت مقرری مکفی بە بیکاران اختصاص دهد و یا برای آنها اشتغال ایجاد کند.

شمار پرستارانی کە تا کنون هنگام مراقبت و پرستاری و درمان بیماران بە ویروس آلودە شدە و جان باختەاند بە درستی روشن نیست، ولی تا کنون بنا بە گزارشات رسانە ها حداقل جان باختن سە پرستار رسما تائید شدەاند. با وجود مخاطرات بسیاری کە پرستاران، کارکنان بیمارستانها و پزشکان را تهدید می کند، آنها با جدیت و فداکاری و از جان گذشتگی با حداقل امکانات مشغول انجام وظیفە خطیر و انسانی شان و در خط مقدم مبارزە با کرونا هستند.

رواج چهل ساله‌ی تزویر و اختناق در ساختار حکومت جمهوری اسلامی، یک بی‌اعتمادی عمومی نسبت به گفته‌ها و کرده‌های سران حکومت ایجاد کرده است. حتی در ساده‌ترین مسائل، نظیر اخبار هواشناسی یا آمارهای اقتصادی، مردم به صورت پیش‌فرض، ادعاهای حکومتیان را دروغ تلقی می‌کنند. به طور ویژه، پس از ظهور و گسترش امکانات فضای مجازی، این بی‌اعتمادی نسبت جمهوری اسلامی افزایش پیدا کرد.

در این اوضاع آشفتە و انفجاری کە مردم تحت انواع فشارهای سنگین اقتصادی و روانی و بهداشتی قرار دارند قرار است شورای عالی کار در مورد افزایش دستمزد کارگران کە بزرگترین گروە مزدبگیر کشور هستند تصمیم بگیرد. قرار بود نتیجە مذاکرات مزدی و میزان افزایش دستمزد در پایان هفتە گذشتە اعلام شود ولی با گذشت یک هفتە تنها صحبت از توافق انجام شدە بر سر تعیین هزینە های سبد خواروبار می شود. این تاخیر بی شک بی ربط با رویدادهای اخیر و افزایش فزایندە بحران های مختلف کە جامعە را در خود گرفتە بخصوص نارضایتی شدید از گرانی و دستمزدهای ناچیز نیست.

رشد غیرمتعارف در سرمایه گذاری های سبز اکنون یک روند جاری است. در سال 2015 سرمایه گذاری در انرژی های تجدید پذیر به رقم 285 میلیارد دلار رسید - برای اولین بار بیش از رشد در سایر انواع انرژی مانند سوخت های فسیلی، گاز و ذغال سنگ. چین به تنهایی بیش از 100 میلیارد دلار از این سرمایه گذاری ها را به عهده گرفته است. کشورهای درحال توسعه نیز بیش از اعضای سازمان توسعه و همکاری های اقتصادی (OECD) در این مورد به سرمایه گذاری دست زده اند.

در این نخستین شهرها و دولتشهرها، نوع جدیدی از مناسبات کار در کنار آنچه مناسبات متقابل نامیدیم، پدیدار شد. به این اعتبار که نخبگان سیاسی و معنوی توانستند خواهان خدمات کاری مردم عادی برای آنان شوند و این خدمات را دریافت کنند؛ نوعی خراج که دلالت بر بازتوزیع کالا دارد. این بازتوزیع مرکزی کالا و خدمات، فعالیت سازمانگرانه و مدیریت زیادی را، از جمله برای پاسخگویی عمومی، نیاز دارد.

با این طرح بدیع جناب وزیر در واقع بازنشستگان بجای افزایش مستمری ٢ درصد هم از مستمری شان بابت کارمزد یا همان بهرە کسر می شود! بە این میگویند شم بازاری و زدن سە نشانە با یک تیر، دهن بازنشستە را کە می گوید گرسنە و درماندەایم می بندند کە دیگر غر نزند، کلی سود نصیب فروشگاە های رفاە کە بازنشستگان مجبورند وام شان را از آنها خرید کنند سرازیر می کند و ٢ درصد هم از مستمری بازنشستە کسر می کنند! علاوە بر اینها منت هم بر سر بازنشستگان می گذارد. 

با وجود خطراتی کە شغل پرستاری دارد دستمزد و مزایای شغلی آنها اندک است و سالهاست کە بە اعتراضات پرستاران برای افزایش دستمزد و بهبود شرایط کاری شان توجە نمی شود و حتا کارانە آنها معمولا با تاخیر زیادی و در پی چند تجمع و تظاهرات پرداخت می شود و بە آنها نیز اجازە تشکیل اتحادیە مستقل دادە نمی شود. با این همە پرستاران در شرایط بحرانی فداکارانە مشغول خدمت کردن بە بیماران و کمک بە نجات جان آنها هستند.

استارت تمام تغییراتی کە تا کنون در قانون کار انجام گرفتە، از طرف همین جماعت موتلفە و حجتیە ای ها بودە است و اصلاح طلبان و دارودستە روحانی نیز بە آن پیوستند. زمانی کە یک سیاستمدار محافظە کار از رفع موانع تولید دم می زند، کارگران خوب می دانند کە مقصود طرف تعرض بە حقوق کارگران و زحمتکشان است.

هر کس اختیار دارد از هر نهاد و شخص کە مایل است حمایت کند. مقصود اعتراض بە جعل حمایت و وارونە کردن حقایق آشکار و فرصت طلبی این جریانات و سواستفادە از آنها برای مقاصد شخصی و گروهی است. جعل حمایت و وارونە کردن حقایق تا کی مگر امکان پذیر است. آیا گردانندگان اصلی خبرگزاری "ایلنا" این همە از اوضاع پرت هستند کە اجازە می دهند بە مدت دو هفتە صفحات این خبرگزاری بە مرکزی برای دروغ پراکنی و فریب افکار عمومی این افراد تبدیل شود؟

حوادث مربوط به "آغاز تغییرات آهسته اقلیمی" بر سرزمین های وسیع و منابع تولیدی زراعی گسترده تاثیر گذاشته اند و بسیاری مشاغل دائمی و فصلی را نابود کرده اند، که باعث کوچ و مهاجرت های بزرگ کارگری از شهرها و حاشیه این مناطق شده است. این مهاجرت ها به بسیاری از اقشار آسیب پذیر از جمله زنان، کودکان، جوانان، افراد با ناتوانی های جسمی و اقلیت های بومی صدمه وارد کرده است.

هیچکس به تنهائی کار نمی کند، و هر جا که انسانها با هم کار می کنند، مناسبات کار شکل می گیرند؛ مناسباتی که از مناسبات برابر تا بدترین روابط سلسله مراتبی سلطه و تبعیت تغییر می کنند. در تاریخ کار، چنان که تا کنون تدوین شده، تقریباً تمام توجهات صرف مناسبات بین کارگر و کارفرما – و گاهی هم صرف مناسبات برده و برده دار – شده است.

سمت مبارزات صنفی کارگران در ایران نیز می بایست بە این سو و بسوی تشکیل اتحادیە ها و قراردادهای دستە جمعی سوق پیدا کند. در غیر این صورت کارگران نبایستی انتظار داشتە باشند دولتها و کارفرمایان با مطالبات آنها موافقت و شرایط مزدی و کاری شان را داوطلبانە بهبود دهند. تشکلهای فرمایشی نظیر خانە کارگر را در واقع بە این دلیل بوجود آوردەاند و آنها را حمایت می کنند تا با کمک آن از تشکیل اتحادیە های کارگری واقعی را بگیرند و حق و حقوق کارگران و مزدبگیران را از بین ببرند.

در این اواخر پس از ریاست رئیسی بر قوە قضائیە پیگرد معلمان و همچنین مجازات هایی کە برای آنها در نظر گرفتە می شود شدیدتر از پیش شدە است. تو گویی روسای قوە قضائیە حکومت برای مجازات عدالت خواهان با هم مسابقە گذاشتەاند! هر کدام کە ادعای عدالت خواهی بیشتری می کنند، بە همان نسبت بیشتر از سلف خودشان در برابر عدالت خواهان شدت عمل نشان می دهند.

انتخابات را تحریم کنید، پای صندوق های رای نروید، مجلسی کە از این انتخابات فرمایشی بیرون بیاید، نە تنها هیچ قانونی ر بە سود شما تصویب نخواهد کرد، بلکە تە ماندە حقوق شما را نیز می خواهد از بین ببرد. انتخابات فرمایشی دغدغە ما نیست. دغدغە ما آزادی هزاران هم وطن مبارز و عدالت خواە اسیر در شکنجە گاە هاست، دغدغە ما برچیدن بساط دیکتاتوری و سرکوب، پایان دادن بە دخالتهای ماجراجویانە و ارتجاعی در امور کشورهای دیگر، لغو تحریم های اقتصادی، دفع خطر جنگ و درگیری نظامی، افزایش واقعی دستمزد، راە انداختن تولید و از بین بردن بیکاری ...

خصوصی‌سازی، یا به بیان دقیق‌تر فروش منابع ملی به سرمایه‌داران، در سال جاری، به شکل گسترده‌ای در بخش معدن باب شده است. واگذاری معادن به بخش خصوصی، در دو دهه‌ی اخیر وجود داشته است. اما حجم واگذاری‌های سال جاری بسیار بیشتر بوده است. همین امر سبب شده است در سال جاری بیش از سی معدن به تعطیلی کشیده شوند و بیش از پنجاه کارگر معدن، در حوادث کار جان خود را از دست بدهند.

یک تئوری مهم در این زمینه "تراژدی عام" است که وسیله یک اکولوژیست بنام گرت هاردینگ تدوین شده است. این تئوری اقتصادی شرایطی را تعریف می نماید که در آن منابع مشترک عام (ملی) مورد استفاده افراد به صورت مستقل و صرفا برای تامین منافع فردی قرار می گیرند، در نتیجه این مکانیزم مجموعه مردم تمام منابع مشترک را مصرف می کنند بی آن که منافع عام را لحاظ نمایند.

دامنۀ تحقیقات کنونی در تاریخ کار، چه به لحاظ زمانی و چه در ابعاد جغرافیائی، وسعت قابل توجهی یافته است. این نوشته یک بررسی اجمالی است که ایده هائی را در باره این پرسش مرکزی که "از تاریخ جهانی کار چه می توان آموخت؟" پیش می کشد و با استفاده از مهمترین یافته های تحقیقی جدید این ایده های را ترسیم می کند. ابتدا مفهوم "کار"* (work) تعریف می شود و پس از مروری بر منشاء شش نوع اصلی مناسبات کار* (labour)، این سؤال طرح می شد که "چرا و چگونه جابجائی های بزرگ در مناسبات کار در تاریخ جهانی رخ داده اند؟".

در واقع تعیین زمان ٤ سالە برای قراردادهای موقت ناظر بر تبصرە یکم مادە ٧ چیزی جز یک ترفند و هیاهوی تبلیغاتی فریبکارانە نمایشی بر سر هیچ نیست. زیرا هیچ تغییر اساسی در بهبود امنیت شغلی کارگران در این گونە شرکتها بوجود نمی آورد و بە کارفرمایان اجازە می دهد بە مدت ٤ سال با خیال راحت کارگران شان را در استخدام موقت نگاە دارند بدون اینکە با مشکل قانونی مواجە شوند و ...

تجمع اعتراضی کارگران نی بر هفت تپە مقابل تامین اجتماعی، تجمع فرهنگیان تبریز مقابل ادارە راە و شهرسازی آذربایجان شرقی، اعتراض ٨ هزار کارگر فروشگاە های زنجیرەای رفاە پس از خصوصی سازی، محاکمە شمار دیگری از فعالین کارگری و سندیکایی، مهمترین رویداد های گزارش شدە کارگری هفتە بودند.

با اطمینان می توان گفت کە طبقە کارگر و مزدبگیران فعالانەتر از گذشتە در تحریم انتخابات فرمایشی مجلس شرکت و با تداوم و گسترش اعتصابات و اعتراضات خود سیاستهای ضد کارگری و سرکوبگرانە رژیم را در کارخانە و خیابان بە چالش خواهد کشاند. شرکت در این انتخابات و هر رایی کە در آن بە صندوق ریختە شود بە سود خامنەای، کمک بە فقر، بیکاری، سرکوب و فلاکت و افلاس اقتصادی و حمایت از جنایتکاران حاکم است.

دولت این وظیفه را ندارد که مواظب بازار باشد، بلکه دقیقاً این وظیفه را دارد که بازار را تیمار کند. از این رو، این نگاه به بازار همچون معیاری برای ارزیابی آنچه دولتها انجام می دهند، می نگرد و دولت را خدمتگزار بازار تلقی می کند.

بقول رفقای خودتان قرار است بجای انتخابات، انتصابات برگزار شود و مجلس را با بازاری ها، سرداران سپاە، زندانبانان، رانتخواران و آخوند های سر سپردە و تاجران و دلالان دین پر کنند و سردار قالیباف دزد و اختلاسگر را رئیس آن کنند، دیگر چرا خلاصی بازنشستگان از زیر خط بقا را در "گرو" مجلس و انتخابات عنوان می کنید؟ وظیفەای را کە بە عهدە تان گذاشتەاند باید انجام دهید، انجام دهید ولی بدانید کە گوش بازنشستگان از این حرفها و وعدە ها پر است و آنها تنها مدعیان نمایندگی را با عمل شان می سنجند!

کارگران به عنوان طبقه ای که بیشترین صدمه را از چهار دهه حاکمیت جمهوری اسلامی متحمل شده اند و روز به روز، رفاه، امنیت شغلی، و حق و حقوق خود را از دست داده اند، می توانند با تکیه بر "نافرمانی مدنی" در کارخانه، محله، محفل های فامیلی و ... مبارزه مردم ایران را برای ساختن فردایی نو و عاری از ستم و استثمار سازمان دهند.

صدمات اقتصادی و اجتماعی ناشی از تخریب محیط زیست تمامی دستاورد های بشری در کاهش فقر و توسعه در طی دهه های اخیر را خنثی کرده و فقر و بیعدالتی را در جهان همه گیر می نماید. تولیدات مصرفی و روند های مصرفی در کنار توسعه بدون توجه به نابودی زمین های قابل زرع، نابودی جنگل ها و قطع درختان و آلودگی گسترده آب مصرفی با آلاینده های شیمیایی باعث کاهش و کمیابی آب مصرفی و کمبود مواد غذایی و افزایش قیمت ضروریات زندگی انسانی می گردد.

همراە با بە تاراج رفتن بخشی از اموال عمومی حقوق کارگران نیز توسط مالک جدید بە تاراج بردە شدە و این است آن دلیل اصلی مخالفت فزایندە کارگران با سیاست خصوصی سازی کە توسط نئولیبرال های آشکار و نهان و زیر پوشش و عناوین فریبندە در جریان است. هدف مقدم ائتلاف نئولیبرالی نیز چیزی بە غیر از برچیدن حق و حقوق کارگر و افزودن بر سود اقلیت رانت خوار حاکم نیست.